Kaszëbskô Odroda 2 (41) / 2006

Òdroda 2006 nr 2(41)

Tekstë ònlajn:

Kònferencjô szkólnëch regionalistów

W dniach 19-20 maja, we Wiôldżi Wsë òdbëła sã III Kònferencjô Dlô Szkólnëch Regionalistów. Témą negò zéńdzeniô béł „Etos Kaszubów w literaturze”.

Kònferencjô skłôda sã z dwùch dzélów. Teòreticznégò ë prakticznégò. Pierszégò dnia, ùczestnicë mòglë wësłëchac szterzech referatów tikającëch sã kaszëbsczi lëteraturë. Dwa bëłë ò twórczoscë Augùstina Necla, co zrzeszoné je z Rokã A. Necla w pùcczim pòwiece. Ks. prof. Henrik Skòrowsczi gôdôł ò etose Kaszëbów w dokôzach Necla, a Mirosłôw Kùklik – direchtór pùcczégò mùzeùm, ò przedatnoscë neclowëch ksążków w etnograficznëch badérowaniach.[...[

Zymk 5

Ukôzôł sã 5 numer zsziwkù z dokôzama młodëch twórców kaszëbsczi lëteraturë Zymk. Nalazłë sã w nim tekstë szternôstu autorów. Wstãp napisôł Stanisłôw Janke.

W ny ksążecce nôwicy je pòezje a mni prozë. Pò rôz pierszi zaprezentowóné òstałë felietónë ë dniownik.

Przezérającë pierszé numrë Zymkù widzec je, że corôz to wicy młodëch lëdzy pùblikùje swòjé dokôzë w nym rocznikù. Przëbôczëc mùszi, że w pierszim numrze bëłë tekstë piãcu autorów, terôzka je jich jaż szternôstu. Wierã w nôstãpnym zsziwkù bdze jich jesz wicy.

Zymk 5 òstôł wëdóny dzãka dotacjë Ministerstwa Bënowëch Sprôw ë Administracjë pòzëskóny bez Òglowi Zarząd Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô. Wëdôwcama są Wëdôwizna Region ë Mùzeùm Pismieniznë ë Kaszëbskò-Pòmòrsczi Mùzyczi w Wejrowie.

W nôstãpnym Zymkù nalézą sã dokôzë napisóné specjalno dlô dzôtków. Do séwnika latoségò rokù mòże sélac tekstë na majlową adresã: belok@WETNI_TOop.pl

Wszëtczich młodëch pisôrzów rëczimë do pisaniô!

Zymkòwcë (zymk.net)

W Czechach ò Kaszëbach

W slédnëch latach czesczi ùczałi rôd zajimają sã kaszëbsczima sprawama. Sygnie le przëbôczëc prôce Petra Lozoviuka1, Miloša Řezníka2, Vladislava Knolla3 ë apartno zôs Petra Kaletë, nôùcznégò robiôrza Masarykova Ústavu Akademie Věd České Republiky.

Dr P. Kaleta zajimô sã midzë jinyma słowiańsczima mniészëznama (òsoblewie łużëcczima Serbama), historëją Pòlsczi ë Ùkrajinë (XIX-XX w.)4. [...]

W gòńbie za złotã

Ni miôłbë dejade rëchtu nen, chto bë béł dbë, że czas gòńbów za złotã je ju ùszłotą. Ni móm tu na mëslë tëch wszëtczich rozmajitëch szukôrzów złota, jaczi do terô, jak fùl romantizmù dëchë ùszłotë, wanożą pò bezstegnach Americzi ë Aùstralëji, abò nëch nowòmódnëch dzyrzników, ùbarnionëch w lëftowé bùdle, jaczi przeszëkiwają mòrsczi gruńt za ztrëpiałą òkrãcëzną. Móm na mëslë lëdzy z Westrzédno-Pòrénkòwi Eùropë, jaczi znãcony blôskã złota pòd pòstacëją fùńta czë eùro, òstôwiają swòjé domôcé starnë, a wielu z nich téż nôblëższą familijã ë cygną na drëdżi skraj Eùropë – przede wszëtczim do Jirlandëji ë Wiôldżi Britaniji. [...]

Krëjamnotë mirochòwsczich lasów

Czej òtrzëmalë jesta nen numer Òdrodë, mómë letni czas, w jaczim mòże wëbrac sã na wanogã. Nie brekùjemë dalek jachac. Wiele piãknëch môlów krëje naszô kaszëbskô zemia. Cëzé chwôlita, a swòjégò nie znôta – mógłbë rzec, jak w pòwiedzeniém.

Lasë mirochòwsczé w nordowò-zôchòdnym dzélu kartesczégò pòwiatu mają w se wiele krëjamnoscë, dzëkòscë i snôżoscë. Wspòminô ò nich w jednym z òpisów Aleksander Majkòwsczi w pòwiescë „Żecé i przigòdë Remùsa”. „Dużi kawałk zemi kaszëbsczi pòkriwają lasë, ale żôden nie je taczi wiôldżi i pełen tajemnicë, jak las Mirachòwsczi.” (...) „Dniama całima pò nim błądzëc mòżesz, nie naszedłwszë żëwi dëszë. Leno wiôldżé jezora òdmikają duktë dlô wiatrów i słuńca i leżnosc dają wësoczim ùzymkóm i kòrónóm drzewiãt do przezéraniô sã w zwiercadle swòjich wód”. [...]

zôczątk

Kąsk ò toto-lotkù ë przewidëwanim wiodra

W codniowim żëcym wcyg mómë do czënieniô z różnyma zjawiszczama, chtërnëch przebiég, przënômni tak òglowò, jesmë w sztãdze przewidzec. W rodze wëstãpiwùją równak téż taczé zjawiszcza, chtërnëch, nimò że znómë fizyczné prawa, co òpisëją jich zachòwanié, nie rozmiejemë przewidzec, jak bãdą sã zachòwiwałë w przińdnocë.