Òdroda 2006 nr 1(40)
Tekstë ònlajn:
Nen rok je bòkadny we wszelejaczé ùroczëstoscë. Pò pierszé Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié òbchôdô 50 lat swòjégò jistnieniô. Pò drëdżé Sejmik Pòmòrsczégò Wòjewództwa ògłoszëł rok 2006 Rokã Kaszëbsczim.
"Donatio domus in Staregrod a bonae memoriae Boguslao duce Cassubiae ac Boguslao filio eius facta confrimatur” – tak napisôł Òjc Swiãti Grégòr IX w dokumeńce, w jaczim zeswiôdczôł nadanié - bez kaszëbsczëch panôwników (Bògusłôwów I i II) Zôpadnigò Pòmòrzégò - dobrów joannitóm ze Stargardu. A bëło to 19 strëmiannika 1238 rokù. [...]
Wszëtcë, co sã zajimają kaszëbsczima sprawama, a òsoblëwie przińdnotą Kaszëbów ë kaszëbiznë, mòglë sã spòtkac 25 gromicznika w Gduńsku, w tawernie „Mestwin”, żebë wësłëchac, co mają do pòwiedzeniô ò nym ùczałi z Kaszëbsczégò Jinstitutu ë Gduńsczégò Ùniwersyteta (seminarëjô bëła przëszëkòwónô bez Kaszëbsczi Jinstitut ë Gduńsczi Part Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô). [...]
"Dëgùs, dëgùs – pò dwa jaja, nie chcã chleba, leno jaja." Taczi, albò téż pòdobné, ale wiedno krótczé spiéwczi, towarzëszëłë tzw. dëgòwnikòm, chtërny chòdzëlë pò kaszëbsczich chëczach e dëgòwalë młodé dzéwczãta. Skrôdalë sã z samégò rena, żebë dostac jesz brutczi w łóżkach. Czãsto jich sprzëmierzeńcã béł tatk dzewùsów, chtëren òdmikôł dwiérze. Białczi a dzéwczãta mòżna dëgòwac blós pò nogach. Knôpi rzôdkò są dëgòwóny, równak czej córczi rëchli wstóną, tej òne mają prawò wëdëgòwac starëszków, chłopów ë bëńlów. W nôdgrodã za bëlné dëgòwanié gòspòdëniô dôwô gòscóm pôrã jôjków, a czasã jaczé dëtczi. [...]
zôczątk
Nie blós pòmniczi czë òbrazë są znakama tégò, że pamiãtô sã ò òsobach wôżnëch dlô najëch dzejów. Co dzéń widzymë dokôzë tégò nawetka nie mëslącë ò tim za wiele. Chòdzy tùwò ò miona sztrasów. Nawetka tak prostô, zdôwałobë sã, sprawa swiôdczi téż ò nas ë ò naji historëje. Przez cząd slédnëch stu lat przeżëlë jesmë niejedną zmianã miona ti czë jinszi darżëcë. To, jaczé miono mô sztrasa, zëswiôczëwało midzë jinszima ò tim, jak lëdónô bëła na pòstacëjô ë téż ò tim, jaczé pòliticzné cele mielë ti, co wpedlë na ùdbã nadaniô darżëcë taczégò a nié jinszégò miona. [...]
Westrzód wielu wietwiów ùczbë je takô, co pòzwòlô nama na òdkrëwanié krejamnotów przeszłotë lëdztwa ë zemi, na jaczi przeszło nama żëc. Zainteresowa òna ë pòcygna za sobą ju dosc tëli lëdzy. To, co je w ni snôżé, to òdkrëwanié tegò, co ùkrëté ë dochôdanié do prôwdë, co szlachuje perzinkã za robòtą detektiwa. Wiece Wa ju, Tczëwôrtné Czëtińcë, jaką wietew ùczbë mómë tùwò na mëslë?... Chòdzy gwesno ò archeòlogiją. [...]
Jãzëk to nôsz nôwikszi skôrb. Skôrb, chtërny dżinie. W niepamiãc jidą słowa. Nibë taczi los je kòżdémù jãzëkòwi namieniony, leno szkòda, bë ne stôré czãsto ju nie ùżiwóné słowa stracëc. - Młodi ju nie znają taczich słów. Niechtërny starszi jesz jo, ale tëch ju za wiele ni ma – gôdô Józef Roszman, chtërny ju wicy jak dwadzesca lat, zbiérô apartną, kaszëbską słowiznã.
Jastra! Jastra! – klapią klaprë
Zwònë zwònią w całim kraju
W swiat ju nëkô szczescô klëka
Christus je dzys zmarwëchwstałi!
Żëczbë wszëtczégò nôlepszégò z leżnoscë Jastrów
skłôdô Radakcëjô Kaszëbsczi Òdrodë
Kaszëbizna w necé