Nôrodnô, pòlskô bùcha

- pòliticzi kara i granié w balã

I zôs Pòlôsze przegrelë. Tą razą w balã.

Zdrzącë w tił historii, nen nôród nié miôł za wiele szczescô… Òd wszëtczich sąsôdów dostôwelë w skórã. Niemcë, Szwédze, Ruscë a midzë nima jesz Krzëżôcë przë leżnoscë przëchôdelë, żebë sobie pòrządzëc. (Dzywné, że naszi sąsôdzë z pôłniô, z drëdżi stronë górów jesz Pòlsczi nie najachelë – chòcô pòlsczi tanczi ju ù nich bëłë…)

Czasã, pò prôwdze to wëzdrzi tak, jakbë Pòlôszë sami swim państwã rządzëc nie pòtrafilë. Gwësno są tegò przëczënë. Dôjmë na to: na prezydeńta nie chcelë Kaszëbë (co jesz dzywniészé, Kaszëbi téż na niegò nie głosowelë – judasze) – terô je z tegò grëpa smiéchù… Taczégò cyrkù na nôwëższëch stółkach ju dôwno nie bëło… Sejm co sztót ùsôdzô nowé, cëdné ùstawë. Pòwstôwają baro pòtrzebné ùrzãdë i jinstitutë. Specjalné służbë mają dwie z jedny – mô bëc tóni… Jak wëchòwac dzëckò – pòwiedzą ce mądrzelowie z jinstitutu. Jak szerok sã ùsmiéchnąc mòże szkólny òd wùefu abò ksądz w szkòle, żebë nie pòdpadnąc pòd mòlestowanié – napiszą w ùczebnikach. W szkòłowëch knégach są téż wszëtczé wôżné dlô pòlsczi bùchë datë: pòczątk II Swiatowi Wòjnë, Stëcznikòwé i Lëstopadnikòwé Pòwstania. Nie je wòlno zabëc téż ò warszawsczim getce…

Czasã zdôwô mie sã, że nen nôród swiãtëje nôbarżi te przegróné sprawë, z môłima wëjątkama, jak: 11 Lëstopadnika (dlô Kaszëbów administracjô Piłsudsczégò nie bëła za słodkô), czë 3 Maja (co tu je tak naprôwdã fejrowóné?). Pewno temù szukają czegòs, z czegò bë bëlë bùszny, przë czim mòglë bë sã pòczëc jednoscą.

W tim pòmôgô sport.

Nie mùszi za wiele mëslec a krew je w żëłach rëszonô. Czedë Małisz skôkôł – jegò mionã bëła nazywónô szkòła. Płiwôczce Òtilii tegò zrobic nie zdążëlë – chùtkò zabëlë ji dobëca…

Wiele wseczëców bùdzy granié w nożną balã. Pamiãtóm jak dzys hiszpańsczi mùndial, dze pòlsczi piłkôrze wëgriwelë rôz za razã. A jô miôł sedzec w bùchce, przë prosny swini. Szczescym miôł jem tranzistorowé radio „Mónikã” i… dobrą rãkã – piãtnôsce prósców…

Równak wcyg nie rozmiejã, co w tim granim je taczégò? Në bò pòwiédzta sami. Dwadzesce sztëk chłopa nëkô za balą, kòpią sã pò szpérach… Tësące na tribùnach (pózni dzél z nich zmieniwô sã w bëdło i niszczi wszëtkò, co pòtkô na drodze) i miliónë przed zdrzélnikama. A co tédë piwa płënie…

Nie wiém téż, czemù jich do te gònieniô za balą trzeba jaż tak wiele. Kò jeden dobri brómkarz téż bë sprawã załatwił… (Niebòszczik Górsczi gwës dostôł „cynk” z górë, co sã swiãcy i wòlôł tegò nie òbzérac).

Tej sej sã trafi, że sportówcowi sã trafi. Tak jak chòdzôrzowi Kòrzéniowsczémù. Dobëł w sporce wszëtkò, co je mòżna i dostôł robòtã w TV. A Wildstein nie chòdzył i téż je na wësoczim stółkù w telewizji… Gwësno béł na dobri lisce…

Cãżką robòtã mają ti, co òpòwiôdają sport jinyma. Nôbarżi widzą mie sã ti òd figùrowi jazdë na szrëcach. „Dëbetowi aksel”, „pòtrójny ritberger” i „hambùrger pòwiãkszony”. Jak òni rozmieją pòrechòwac, kùli razów sã zakrącą w lëfce? Kò to tak chùtkò sã dzeje… Jesz chiżni grają w hokeja. Niglë jem rôz zmerkôł, że krążk wpôdł do brómczi, minãło ju pôrã sztótów. Żebë ti pùrgôcze rãków nie pòdnioslë, jô bë dali nie wiedzôł, co je lóz. A szmaksają sã tima czijama…

Baro cekawé je pôdnôszanié cãżôrów. Czedë Wróblowa Agatka dwignã narôz czterë centnarë - jaż mie sã słabò zrobiło… (Tak biwô, czej człowiek leno sklónkã z piwã dwigô).

Mni mie zajimają biedżi. Na co tuwò zdrzëc, czej mùrzini wiedno dobiwają. Skądka ù nich taczi chwat w nogach? Mògło bëc, że jaczi dzëczi kòt za taczim w afrikańsczi òjczëznie nëkôł…

To ju bëło złoslëwé. Wszëtkò przez tã zôwisc i niesëgã dobëców pòlsczich piłkôrzów…

Mòże za pôrã lat pùdze jima lepi? Chcemë le tej szarpnąc piwkò na tã jintencją…

zôczątk